De Dender, meandering

De Dender is een rivier in BelgiŽ in het stroomgebied van de Schelde . Ze stroomt door de provincies Henegouwen en Oost-Vlaanderen over een lengte van 65 km. Ze ontstaat te Aat (hoogte ong. 65m) door samenvloeiing van de Oostelijke Dender (bron op de grens tussen Masnuy-Saint-Jean en Masnuy-Saint-Pierre) en de Westelijke of Kleine Dender (bron te Barry) en mondt te Dendermonde van rechts in de Schelde uit.

Door kanalisering is deze bijrivier van de Schelde bevaarbaar voor schepen tot 300 ton maar ze wordt momenteel meer voor recreatie benut. In de zomermaanden kan het volledig bevaarbaar deel gevolgd worden aan boord van enkele binnenschepen die op die manier het einde van hun loopbaan wat verleggen. Vanaf Aat (Ath) kan men via het Kanaal Blaton-Ath en het Kanaal Nimy-Blaton-Pťronnes, Doornik en Bergen bereiken.

Het loont beslist de moeite de rivier te volgen en de volgende steden te doorkruisen: Geraardsbergen, Ninove, Aalst en Dendermonde. De Dender is geen getijderivier; door het sluizenstelsel wordt zij van de Schelde afgesneden. De vervuiling werd de laatste jaren vrij behoorlijk aangepakt en wegens de economische evolutie zijn heel wat kleine industriŽen verdwenen (verbinding tussen Noord-Frankrijk en de Schelde).

Het bekken van de Dender omvat naast de rivier nog volgende belangrijke zijbeken:

De Mark met een stroomgebied van 180 km≤ ter hoogte van Geraardsbergen.
De Molenbeek die op de linkeroever in Zandbergen, deelgemeente van Geraardsbergen in de Dender uitmondt heeft een stroomgebied van 55 km≤.
De Bellebeek of Alfen met een stroomgebied van 100 km≤ mondt uit op de rechteroever op het grondgebied van Teralfene, deelgemeente van Affligem.
De Molenbeek die op de linker oever in Hofstade, deelgemeente van Aalst in de Dender uitmondt.
Behalve zijn toeristische waarde ligt misschien ook een economische toekomst klaar. Meer en meer wordt gepraat over verschuiving van wegtransport naar spoor en rivieren. In de nieuwsuitzendingen van 30 juli 2003 kwamen regeringsvoorstellen aan bod over dit onderwerp.

Wikipedia
Referentie :
Het watersysteem in het bekken van de Dender
Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap
Ten behoeve van de scheepvaart werd in de jaren 1800 de Dender rechtgetrokken, voorzien van stuwen en sluizen om ze bevaarbaar te maken voor toentertijd schepen van 300 ton.
Huidige toestand

Dit beeld geeft een impressie van de actuele toestand stroomopwaarts Aalst. Op een aantal plaatsen is de rivier gekanaliseerd en stroomt ze binnen een strak keurslijf van dijken, waarbij een deel van de oevers met betonnen platen werd verstevigd. Om scheepvaart, tegenwoordig pleziervaart, mogelijk te maken werd de rivier in panden opgedeeld. De waterafvoer op de rivier wordt geregeld via stuwsluizen. De oevervormende processen zijn verstoord door een kunstmatig, constant aangehouden waterpeil en de aanwezigheid van dijken. De open ruimte bleef op vele plaatsen gespaard maar door de ingrijpende menselijke invloed (waaronder landbouwactiviteiten, de aanwezigheid en uitbreiding van woonkernen, industrieterreinen en de aanleg van wegeninfrastructuur langsheen de vallei) is de natuurkwaliteit op vele plaatsen beperkt en neemt ze geleidelijk verder af. Deze intensivering laat weinig ruimte voor het ontwikkelen van brede gradiŽntrijke oeverzones langs de rivier, beken of sloten. De vele natte meersen met halfnatuurlijke graslanden en ruigten zijn op vele plaatsen gedegradeerd tot soortenarme cultuurgraslanden in een strak perceleringspatroon of werden omgezet naar akkers. Typische vallei-ecotopen zoals moeras of alluviaal bos komen slechts voor onder de vorm van kleine relicten langs sloten of werden meestal ingeplant met populier.






Mogelijke ontwikkelingen bij het voorgestelde minimaal natuurontwikkelingsscenario

Het overwegend cultuurlandschap wordt omgevormd tot een ďhalfnatuurlijkĒ landschap dat nog steeds sterk door de mens beÔnvloed wordt, maar waar door een aangepast beheer de natuurwaarden aanzienlijk toenemen in oppervlakte en kwaliteit. Waar mogelijk streeft men naar een verlaging van de dijken en een vernatuurlijking van de oevers. Hierdoor kunnen natuurlijke winterse overstromingen in de laagst gelegen meersen in de vallei optreden. Het water wordt niet versneld afgevoerd waardoor er plas-drassituaties ontstaan die bevorderlijk zijn voor natuurontwikkeling. Talrijke meersen kunnen daarbij aan belang winnen voor overwinterende watervogels en broedende weidevogels. Het wegnemen van harde oeververdedigingen en het aanwenden van natuurtechnische milieubouw, zal de natuurwaarde van de oevers verhogen en het landschappelijk-esthetisch aspect versterken. Langsheen beken en sloten worden bufferzones ingericht waardoor er zich een brede oevergradiŽnt kan ontwikkelen. De laaggelegen komgronden vormen aaneengesloten meersen met talrijke moeraszones en talrijke sloten en plassen. Kleine landschapselementen zoals hagen, bomenrijen, houtkanten en veedrinkpoelen worden hersteld. Plaatselijk resulteert spontane ontwikkeling en cyclisch maai- of graasbeheer in een uitbreiding van het areaal alluviaal bos, moeras en natte ruigte. Hierdoor verhoogt de recreatieve belevingswaarde van de rivier en haar vallei (pleziervaart, fietsen en wandelen) en kan de Dendervallei uitgroeien tot een regionale toeristische troef met groot belang voor allerlei vormen van zachte recreatie.
Mogelijke ontwikkelingen bij het voorgestelde optimaal natuurontwikkelingsscenario

Delen van de Dendervallei worden omgevormd tot ďeen begeleidĒ natuurlijk rivierlandschap, waar de menselijke invloed sterk is gedaald en de natuurlijke processen maximaal worden nagestreefd. De Denderoevers zijn zoveel mogelijk onverdedigd; voor de rivier streeft men naar een natuurlijke dynamiek. Er wordt onderzocht in welke mate het mogelijk is om de sluizencomplexen af te bouwen, om een zo natuurlijk mogelijk peil in de rivier te bekomen, wat eveneens bevorderlijk zal zijn voor het bekomen van een evenwichtiger zuurstof- en nutriŽntenhuishouding. Lage zomerpeilen zullen in bepaalde delen van de rivier gemotoriseerde recreatievaart niet meer mogelijk maken. Er ontstaan kansen voor de ontwikkeling van niet-gemotoriseerde kanovaart. De laterale relatie tussen rivier en overstromingsgebied zal maximaal hersteld worden. Het mozaÔek van halfnatuurlijke graslanden, ruigtes, moeraszones, struwelen, alluviaal bos en waterpartijen zorgt voor een bijzonder afwisselend en aantrekkelijk landschap met grote biodiversiteit en belangrijke mogelijkheden voor diverse vormen van zachte recreatie. 
Referentie
Ecologische gebiedsvisie Dender       
Verkennende ecologische gebiedsvisie voor de Dender
instituut voor natuurbehoud
(Illustraties: Mark Hulme)


The Dender crosses natural areas, but also the centre of important historic cities, such as Geraardsbergen, Ninove and Aalst. It is only just close to its mouth into the Scheldt, in Dendermonde, that it was deviated outside the city. Since 1978 the tide-lock of Dendermonde separates the Dender from the tidal Sea-Scheldt so the river is no longer subject to the tide effects.

The Dender meanders through the landscape. It crosses humid meadows, natural marshlands and poplar-plantations. It has a soft slope and is what we call a plane river. Originally its flow was very meandering and its level was varying. It is mainly fed with rainwater and therefore is a pluvial river.
Generally, the river flows quietly, but after heavy showers, its level may suddenly rise making its flow very turbulent. That is why the Celts called it "Tanara, the impetuous river". Forever men have tried to contain its inconstancy. It is still forbidden to navigate on the Dender by heavy stream and to make it navigable in the summertime, 12 locks were built keeping its level high enough. In dry times the Dender can be compared to a set of small standing water lakes, separated from each other by locks and dams. To make the river navigable, various successive canalisation works were executed, the first ones being achieved in 1185. Under the economical pressure, the Dender was subject to more and more adaptations. From the 19th century on, different new industries were born: the manufacturing of musical instruments in Geraardsbergen, the textile and food industries (mostly breweries) in the whole area of the Dender, and the match factories in Ninove and Geraardsbergen.

The Dender area is especially distinguished by its natural heritage. The recreational function of the river presently goes far beyond its economical importance. The development of pleasure navigation and the tourist river cruises led to the construction of harbours along the river. The beauty of this river meandering through a green country is a real attraction. The old locks that are manually operated contribute to its charm, and its fish attracts fishermenh. The water quality has indeed improved and the river does no longer smell. Now the Dender offers a wonderful leisure place for bikers, walkers and pleasure-boatmen. As far as the history lovers are concerned, they will appreciate the monuments in the cities, which testify to a rich past.

http://www.scaldisnet.be/sub.php?lang=en&show=boottochten.dender.php
Meander nabij RWZI Hofstade